Omschrijving
Antibiotica zijn geneesmiddelen die gebruikt worden om infecties bij dieren te voorkomen en te bestrijden. Bijvoorbeeld uierontsteking bij een koe. Antibiotica kunnen bacteriën op verschillende manieren bestrijden. Ze kunnen de groei of vermenigvuldiging van bacteriën remmen of de celwand beschadigen waardoor bacteriën worden gedood.
Het gebruik van antibiotica als groeibevorderaar is in Nederland verboden. Antibiotica worden wel ingezet ter voorkoming van het verspreiden van een ziekte, waarvan de eerste signalen zijn waargenomen. Hele veestapels krijgen dan het betreffende antibioticum.
Een teveel aan antibiotica kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Er zijn daarom limieten gesteld aan de hoeveelheid antibiotica die in levensmiddelen mag voorkomen. De VWA ziet toe op naleving van de normen.
De resten antibiotica in vlees, vis en melk zijn zo klein, dat deze voedingsmiddelen veilig gebruikt kunnen worden. Producten met een te hoog gehalte aan antibiotica worden uit de handel genomen. Na gebruik van antibiotica geldt een wachttijd waarbinnen er geen dieren of producten van de behandelde dieren voor de slacht of consumptie mogen worden aangeboden. Na deze wachttijd zijn er praktisch geen resten antibiotica meer te vinden in vlees, vis of melk.
Er is wel een ander probleem, namelijk dat van resistentie. Door het toedienen van antibiotica aan dieren, kunnen bacteriën ongevoelig worden voor het middel. Mensen kunnen deze bacteriën binnenkrijgen door het eten van vlees, vis of melk. En als zij later ziek worden en antibiotica nodig hebben, dan kunnen diezelfde bacteriën ervoor zorgen dat het middel niet aanslaat. Een voorbeeld hiervan zijn ESBL-producerende bacteriën of MRSA-bacteriën.
Het is bekend dat boeren die regelmatig in contact komen met antibiotica behandelde dieren ook drager kunnen zijn van resistente bacteriën.
In zeldzame gevallen kunnen kleine resten antibiotica allergische reacties veroorzaken bij daarvoor gevoelige personen. Dit gebeurt alleen als de verplichte wachttijd tussen het toedienen van antibiotica en de slacht niet wordt aangehouden. Omdat dit zo zelden voorkomt, hoeven mensen die allergisch zijn voor bepaalde soorten antibiotica geen dierlijke producten te mijden.
Bij het kweken van vis in Nederland mag antibiotica alleen worden gebruikt om ziekten te bestrijden. Daarbij geldt ook een wachttijd voordat de dieren worden gedood en aangeboden voor consumptie.
Het gebruik van antibiotica is in Nederland in de dierhouderij vergeleken met andere landen hoog. Hier is de laatste jaren meer aandacht voor. Zo wil de Gezondheidsraad dat enkele antibiotica die nog wel helpen tegen ziekmakende bacteriën, zoals het nieuwe middel tigecycline, niet aan vee worden gegeven. Het gebruik van andere antibiotica zou moeten worden verminderd.
Duurzaamheidsaspecten
Resistentie kan grotendeels voorkomen worden, door antibiotica alleen toe te dienen als een dier ziek is. Dus niet standaard ter voorkoming van infecties, zoals in de gangbare veehouderij het geval is.
Dieren uit de biologische sector krijgen alleen antibiotica als ze ziek zijn. Deze producten zijn te herkennen aan het EKO-keurmerk.