Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg. Je kunt de webanalyse cookies instellingen aanpassen.
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op 2 manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Kookboek Groente
Groenten zijn prachtige producten uit de... Bestel nu € 12,95
Populair
Alles over afvallen
Afvallen zonder dieet is de beste manier... Bestel nu € 9,95
Ga naar
 

Aardappelen

Aardappelen zijn knollen die onder de grond aan de aardappelplant groeien. Ze staan in de Schijf van Vijf. 

Aardappelen zijn een bron van vezels en vitamine B6. Ze zijn een goede bron van energie voor je lichaam en helpen voor een goede darmwerking. Aardappelen kunnen plekjes of uitlopers krijgen. Wanneer je deze weg snijdt kun je aardappelen gewoon eten.

De milieubelasting door de Nederlandse aardappelteelt is laag. Kunstmest en bestrijdingsmiddelen worden niet veel gebruikt. 

Omschrijving

Aardappelen zijn voedzame knollen die ondergronds aan de aardappelplant groeien. Aardappelen staan in de  Schijf van Vijf

Buiten Nederland wordt de aardappel gezien als groente. De aardappel bevat dan ook diverse vitamines en mineralen die in pasta en rijst niet voorkomen.

Aardappelsoorten

Het aardappelras, kooktype en de kwaliteit bepaalt waarvoor de aardappel geschikt is. Er zijn verschillende soorten aardappelrassen verkrijgbaar. 
De meest gangbare soorten zijn: 

  • Vastkokende aardappelen: Nicola, Ditta, Lady Christl, Inova, Ballerina, Opperdoezer-ronde
  • Vrij vastkokende aardappelen: Bildtstar, Mozart, Platina, Agria
  • Kruimige aardappelen: Frieslander, Milva, Melody, Maritiema, Victoria
  • Zeer kruimige aardappelen: Eigenheimer, Irene, Doré 

Vastkokende aardappelen zijn prima geschikt om te bakken en te koken, te wokken of voor in een salade. Als je van een vaste structuur houdt zijn (iets) kruimige aardappelen geschikt voor stamppot, puree, soep of soufflé. Poffen is ook mogelijk, als je van een losse structuur houdt.

De meeste in Nederland geteelde aardappelen worden verwerkt tot frites of aardappelzetmeel. Minder mooie aardappelen veranderen bijvoorbeeld in rösti. Een deel komt terecht in veevoer.

Aardappelproducten

Naast onbewerkte, verse aardappelen zijn er zijn allerlei bewerkte aardappelproducten te koop. Zoals aardappelkroketjes, aardappelpuree, aardappelschijfjes, aardappelpartjes, chips, frites en rösti. In deze producten zit vaak meer zout. Op het etiket is te zien hoeveel vezels, vet en zout er in een product zit. Doordat sommige producten gebakken of gefrituurd worden, bevatten ze meer vet en dus meer calorieën. 

Herkomst

De aardappelen die in de winkel te koop zijn, komen meestal uit Nederland. Vanaf januari tot juni kan je ook aardappelen uit Zuid-Europa en Noord-Afrika kopen. Op de verpakking of het schap staat waar ze vandaan komen.

Productie

Nieuwe aardappelrassen worden gemaakt door ze met elkaar te kruisen. Deze soorten zijn minder gevoelig voor ziekten, hebben een betere smaak, zien er mooier uit, of zijn geschikter voor verwerking tot bijvoorbeeld frites.  

Speciaal geteelde en gecontroleerde aardappelen worden gebruikt als pootaardappel. Pootaardappelen worden tussen maart en mei in kleigrond geplaatst. Na 2 tot 3 weken groeien hieruit planten. Aan deze planten groeien, onder de grond aan de wortels, weer nieuwe aardappelen van hetzelfde ras als de pootaardappel. 

Na 3 tot 5 maanden kan er geoogst worden. Na de oogst worden de aardappelen gesorteerd op kwaliteit en opgeslagen in koelcellen. De juiste temperatuur zorgt ervoor dat de aardappelen geen uitlopers krijgen en niet verrimpelen.

Bewaren

Op aardappelen hoeft geen houdbaarheidsdatum te staan. Gemiddeld zijn ze in huis 2 tot 3 weken houdbaar. Na een tijd bewaren neemt wel de kwaliteit af. De houdbaarheid van aardappelen is te verlengen:  

  • Aardappelen blijven langer houdbaar op een donkere plaats. Licht bevordert de vorming van de natuurlijke gifstof solanine. Dit is te zien aan groene plekken.
  • Op een koele plek, tussen 8 en 10°C Te hoge temperaturen zorgen voor uitlopers. Van te lage temperaturen krijgen aardappelen een zoete smaak. Aardappelen om te frituren en bakken kun je dus beter niet in de koelkast bewaren. 
  • Door te veel vocht krijgen aardappelen uitlopers en schimmel. 
  • De kwaliteit controleer je door te kijken en te ruiken. Aardappelen zijn goed als ze een stevige mooie, heldere gele (of rode) huid hebben. Ze zijn minder goed als ze slap, groenverkleuring, uitlopers, beschadigingen, zure geur, blauwe plekken hebben.

Bewaren van gekookte aardappelen

• Bewaartijd in koelkast: 2 dagen
Bewaartijd in diepvries: 3 maanden

Bereiden

Aardappelen kun je bijvoorbeeld koken (in een laagje water van ongeveer 2 centimeter), pureren, in de oven verwarmen of bakken (na 10 minuten voorkoken) in een vloeibaar vet, zoals margarine uit een knijpfles of olie.

Aardappelen hoeven niet per se geschild te worden, zeker om te bakken en voor ovenbereidingen is schillen niet nodig. Gebruik eventueel een schubhandschoen om de schil van de aardappelen schoon te maken. Of kook de aardappelen in de schil, laat ze dan even ’schrikken’ in ijskoud water als ze gekookt zijn. De schil gaat er dan gemakkelijker af. Uitlopers, bruine, beurse en groene plekjes kan je beter ruim wegsnijden. 

Gezondheidseffecten

Aardappelen bevatten vooral koolhydraten, kalium en vitamine B6 en verder ook vezels, eiwit, foliumzuur en vitamine C. Koolhydraten zijn een belangrijke bron van energie voor het lichaam. In de aardappel vind je de koolhydraten vooral in de vorm van zetmeel. 

Er is te weinig onderzoek gedaan om vast te stellen of er een verband is tussen aardappel en het risico op hart-en-vaatziekten en diabetes type 2. Ook is er onvoldoende onderzoek naar het verband met andere zieken. 

Veiligheid

Soms hebben aardappelen groene plekken of uitlopers. Dit betekent dat de aardappelen de gifstof solanine bevat. Door aardappelen donker te bewaren kan dit voorkomen worden. 

Wanneer aardappelen tijdens de winter opgeslagen worden kunnen er kiemremmende middelen gebruikt worden. 

Voedingsadvies

Aardappelen staan in de Schijf van Vijf als een aanvulling op brood en graanproducten. Lees meer over brood, graanproducten en aardappelen en vul de Schijf van Vijf voor jou in voor een voedingsadvies op maat. 

Etiket

Eisen ten aanzien van etikettering zijn vastgelegd in de Warenwet etikettering. 

Kijk naar het online etiket voor meer uitleg over de verschillende onderdelen van het etiket. 

Keurmerken

De volgende keurmerken kun je op aardappels aantreffen:

Duurzaamheidsaspecten

De druk op het milieu is laag bij de Nederlandse aardappelteelt als het gaat om broeikasgassen en landgebruik. 

Bestrijdingsmiddelen worden regelmatig gebruikt. De bestrijdingsmiddelen die gebruikt worden zijn vooral nodig om de aardappelziekte phytophthora te voorkomen. In de gangbare aardappelteelt moet jaarlijks 10 tot 15 keer met fungiciden gespoten worden om deze ziekte buiten de deur te houden. Op de 3 aardappelteelten samen (consumptieteelt, teelt voor zetmeel en pootteelt) wordt 39% van gewasbeschermingsmiddelen in Nederland gebruikt. Door het gebruik van moderne rassen en teeltmethoden is deze ziekte redelijk onder controle te krijgen. Dan zijn er minder bestrijdingsmiddelen nodig. Het gebruik van esfenvaleraat in aardappelteelt is ook een probleem. Esfenvaleraat is een insecticide dat giftig is voor bijen en ook schadelijk voor mensen kan zijn.

Voor de teelt en de opslag van aardappels is niet veel energie nodig. De opbrengst per hectare is hoog. Bovendien is er voor Nederlandse aardappelen weinig transport nodig. Aardappelen uit Egypte, Israël, Spanje of Portugal zijn slechter voor het milieu dan andere aardappelen vanwege het transport. 

Verspilling

Aardappelen staan in de top 10 van meest verspilde etenswaren in Nederland. Verspilling is te voorkomen door:
  • Aardappelen koel en donker te bewaren zodat ze langer goed blijven. Dat kan ook in de koelkast.
  • Uit te gaan van 200 tot 250 gram aardappel per volwassene.
  • Resten gekookte aardappelen in de koelkast te bewaren en de volgende dag op te bakken.

Moederdagtip

De Kleine Keukenhulp

Met dit vrolijke kookboek kunnen papa en kind samen ontbijt op bed maken. Een eitje anders, apenpap of een fruitflip: kinderen van alle leeftijden kunnen meehelpen. Ook ná Moederdag. Nu te koop zonder verzendkosten voor 12,95 euro (vul de couponcode Keukenhulp2016 in).

 

Voedingskenmerken