Voedingscentrum.nl maakt gebruik van cookies. Waarom? Lees onze uitleg
Menu van de Week Recept van de dag
Snel klaar
2 personen
0-15 minuten
Ga naar
Encyclopedie

De Voedingscentrum Encyclopedie is de kennisbank van het Voedingscentrum. Je vindt er inhoudelijke informatie over allerlei onderwerpen.

Je kunt op twee manieren zoeken naar onderwerpen in de encyclopedie: via het zoekveld en via het alfabet.

Nieuw
Lekker eten met minder zout
Een praktisch boek voor iedereen die minder... Bestel nu € 9,95
Populair
Gezond eten met de Schijf van Vijf
Geheel vernieuwd! Iedereen weet dat gezond... Bestel nu € 9,95
Ga naar

Tip

Gezond eten met de Schijf van Vijf De vijf vakken van de Schijf van Vijf komen uitgebreid aan bod in het vernieuwde boek 'Gezond eten met de Schijf van Vijf'. De Schijf helpt je om de gezonde keuzes te maken. Start vandaag nog met een gezond eetpatroon! Bekijk het boek

Aardappelen

Aardappelen zijn knollen die onder de grond aan de aardappelplant groeien. Ze vallen onder vak 2 van de Schijf van Vijf. Dit is het vak waar ook brood, granen, rijst, pasta, couscous en peulvruchten onder vallen.

Aardappelen zijn een bron van vezels en vitamine B6. Ze zijn een goede bron van energie voor je lichaam en helpen ze voor een goede darmwerking. Aardappelen kunnen plekjes of uitlopers krijgen. Wanneer je deze weg snijdt is dit niet erg voor je gezondheid. 

De milieubelasting door de Nederlandse aardappelteelt is laag. Kunstmest en bestrijdingsmiddelen worden niet veel gebruikt. 

Omschrijving

Aardappelen zijn voedzame knollen die ondergronds aan de aardappelplant groeien. Aardappelen vallen onder vak 2 van de Schijf van Vijf. Dit is het vak van brood, granen, aardappelen, rijst, pasta, couscous en peulvruchten. Aardappelen zijn vezelrijk en worden gerekend tot de koolhydraatrijke producten. Er zit namelijk veel zetmeel in.

Buiten Nederland wordt de aardappel gezien als groente; de aardappel bevat dan ook diverse vitamines en mineralen die in pasta en rijst niet voorkomen.

Aardappelsoorten

Het aardappelras, kooktype en de kwaliteit bepaalt waarvoor de aardappel geschikt is. Er zijn verschillende soorten aardappelrassen verkrijgbaar. 
De meest gangbare soorten zijn: 

  • Vastkokende aardappelen: Nicola, Ditta, Lady Christl, Inova, Ballerina, Opperdoezer-ronde
  • Vrij vastkokende aardappelen: Bildtstar, Mozart, Platina, Agria
  • Kruimige aardappelen: Frieslander, Milva, Melody, Maritiema, Victoria
  • Zeer kruimige aardappelen: Eigenheimer, Irene, Doré 

Vastkokende aardappelen zijn prima geschikt om te bakken en te koken, te wokken of voor in een salade. Als je van een vaste structuur houdt zijn (iets) kruimige aardappelen geschikt voor stamppot, puree, soep of soufflé. Poffen is ook mogelijk, als je van een losse structuur houdt.

De meeste in Nederland geteelde aardappelen worden verwerkt tot frites of aardappelzetmeel. Minder mooie aardappelen veranderen bijvoorbeeld in rösti. Een deel komt terecht in veevoer.

Aardappelproducten

Naast onbewerkte, verse aardappelen zijn er zijn allerlei bewerkte aardappelproducten te koop. Zoals aardappelkroketjes, aardappelpuree, aardappelschijfjes, aardappelpartjes, chips, frites en rösti. In deze producten zit vaak meer zout. Op het etiket is te zien hoeveel vezels, vet en zout er in een product zit. Doordat sommige producten gebakken of gefrituurd worden, bevatten ze meer vet en dus meer calorieën. 

Herkomst

De aardappelen die in de winkel te koop zijn, komen meestal uit Nederland. Vanaf januari tot juni kan je ook aardappelen uit Zuid-Europa en Noord-Afrika kopen. Op de verpakking of het schap staat waar ze vandaan komen.

Productie

Nieuwe aardappelrassen worden gemaakt door ze met elkaar te kruisen. Deze soorten zijn minder gevoelig voor ziekten, hebben een betere smaak, zien er mooier uit, of zijn geschikter voor verwerking tot bijvoorbeeld frites.  

Speciaal geteelde en gecontroleerde aardappelen worden gebruikt als pootaardappel. Pootaardappelen worden tussen maart en mei in kleigrond geplaatst. Na 2 tot 3 weken groeien hieruit planten. Aan deze planten groeien, onder de grond aan de wortels, weer nieuwe aardappelen van hetzelfde ras als de pootaardappel. 

Na 3 tot 5 maanden kan er geoogst worden. Na de oogst worden de aardappelen gesorteerd op kwaliteit en opgeslagen in koelcellen. De juiste temperatuur zorgt ervoor dat de aardappelen geen uitlopers krijgen en niet verrimpelen.

Bewaren

Op aardappelen hoeft geen houdbaarheidsdatum te staan. Gemiddeld zijn ze in huis 2 tot 3 weken houdbaar. Na een tijd bewaren neemt wel de kwaliteit af. De houdbaarheid van aardappelen is te verlengen:  

  • Aardappelen blijven langer houdbaar op een donkere plaats. Licht bevordert de vorming van de natuurlijke gifstof solanine. Dit is te zien aan groene plekken.
  • Op een koele plek, tussen 8 en 10°C, maar ook in de  koelkast blijven aardappelen langer goed. Te hoge temperaturen zorgen voor uitlopers. Van te lage temperaturen krijgen aardappelen een zoete smaak. Aardappelen om te frituren en bakken kun je dus beter niet in de koelkast bewaren. 
  • Door te veel vocht krijgen aardappelen uitlopers en schimmel. 
  • De kwaliteit controleer je door te kijken en te ruiken. Aardappelen zijn goed als ze een stevige mooie, heldere gele (of rode) huid hebben. Ze zijn minder goed als ze slap, groenverkleuring, uitlopers, beschadigingen, zure geur, blauwe plekken hebben.

Bewaren van gekookte aardappelen

• Bewaartijd in koelkast: 2 dagen
Bewaartijd in diepvries: 3 maanden

Bereiden

Voor een maaltijd zijn 4 tot 5 aardappelen per persoon voldoende. Dat komt neer op 200 tot 250 gram per persoon. De aardappels koken is de basis van de meeste bereidingen. Maar bakken, gratineren, pureren, stampen, roosteren in de oven, frituren of roerbakken behoren ook tot de mogelijkheden. 

Aardappelen hoeven niet per se geschild te worden, zeker om te bakken en voor oven bereidingen is schillen niet nodig. Gebruik eventueel een schubhandschoen om de schil van de aardappelen schoon te maken. Of kook de aardappelen in de schil, laat ze dan even ’schrikken’ in ijskoud water als ze gekookt zijn. De schil gaat er dan gemakkelijker af en de aardappel blijft warm.

Aardappels kook je met een beetje water (paar centimeter), zo blijven de vitamines bewaard. Je kunt ze ook zonder vet verwarmen in de oven, of ze bakken (na 10 minuten voorkoken) in onverzadigd vet. Dat is vloeibaar vet, zoals margarine uit een knijpfles of plantaardige olie.

Gezondheidseffecten

Aardappelen bevatten koolhydraten, vezels, eiwit, B- vitamines, vitamine C en mineralen zoals ijzer, magnesium, chroom en zink. 

Koolhydraten zijn een belangrijke bron van energie voor het lichaam. In de aardappel vind je de koolhydraten vooral in de vorm van zetmeel

De koolhydraten van de aardappel behoren tot het langzame type: je houdt lang een verzadigd gevoel. Voedingsvezels zijn belangrijk voor een goede darmwerking. Voedingsvezels leveren nauwelijks calorieën. 

Veiligheid

Soms hebben aardappelen groene plekken of uitlopers. Dit betekent dat de aardappelen de gifstof solanine bevat. Door aardappelen donker te bewaren kan dit voorkomen worden. 

Wanneer aardappelen tijdens de winter opgeslagen worden kunnen er kiemremmende middelen gebruikt worden. 

Voedingsadvies

Uitlopers, bruine, beurse en groene plekjes kan je beter ruim wegsnijden. 

Door het te lang en te heet frituren of bakken van aardappelen kan de mogelijk schadelijke stof acrylamide ontstaan. Aangebrande aardappelen zijn niet gezond. Bij frituren is het verstandiger aardappelproducten niet bruin, maar goudgeel op maximaal 175°C klaar te maken.

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

De Schijf van Vijf voor jou geeft adviezen gebaseerd op leeftijd en geslacht. 

De Schijf van Vijf voor jou:

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheden

Ik ben een: Mijn leeftijd is 

Etiket

Eisen ten aanzien van etikettering zijn vastgelegd in de Warenwet etikettering. 

Kijk naar het online etiket voor meer uitleg over de verschillende onderdelen van het etiket. 

Keurmerken

De volgende keurmerken kun je op aardappels aantreffen:

Duurzaamheidsaspecten

De druk op het milieu is laag bij de Nederlandse aardappelteelt. Kunstmest en bestrijdingsmiddelen worden weinig gebruikt. De bestrijdingsmiddelen die gebruikt worden zijn vooral nodig om de aardappelziekte phytophthora te voorkomen. Door het gebruik van moderne rassen en teeltmethoden is deze ziekte redelijk onder controle. Daarom zijn er minder bestrijdingsmiddelen nodig.  

Voor de teelt en de opslag van aardappels is niet veel energie nodig. De opbrengst per hectare is hoog. Bovendien is er voor Nederlandse aardappelen weinig transport nodig. Aardappelen uit Egypte, Israël, Spanje of Portugal zijn slechter voor het milieu dan andere aardappelen vanwege het transport. 

Verspilling

Aardappelen staan in de top 10 van meest verspilde etenswaren in Nederland. Verspilling is te voorkomen door:
  • Aardappelen koel en donker te bewaren zodat ze langer goed blijven. Dat kan ook in de koelkast.
  • Uit te gaan van 200 tot 250 gram aardappel per volwassene.
  • Resten gekookte aardappelen in de koelkast te bewaren en de volgende dag op te bakken.

Voedingskenmerken

Voedingswaarden
Gegevens per 100 g / ml (bron: NEVO)
Energie
Energiewaarde in kJ498 kJ
Energiewaarde in kcal119 kcal
Vet
Vet totaal4,8 g
Vetzuur
Vetzuren verzadigd1,7 g
Vetzuren trans0,1 g
Vetzuren enkelvoudig onverzadigd cis1,4 g
Vetzuren meervoudig onverzadigd1,6 g
Vetzuren n-3 meervoudig onverzadigd cis0,2 g
Vetzuren n-6 meervoudig onverzadigd cis1,4 g
Linolzuur1,4 g
ALA0,20 g
EPA0,00 g
DHA0,00 g
Vezel
Voedingsvezel1,5 g
Eiwit
Eiwit totaal2 g
Eiwit plantaardig2 g
Vitamines
Vitamine B20,01 mg
Vitamine C8 mg
Retinol act equivalent43 µg
Vitamine D0,4 µg
Vitamine E0,1 mg
Vitamine B10,05 mg
Vitamine B120,00 µg
Vitamine B60,175 mg
Folaat equivalenten11,0 µg
Nicotinezuur1,0 mg
Alfa-caroteen0 µg
Beta-caroteen2 µg
Luteïne26 µg
Zeaxanthine4 µg
Beta-cryptoxanthine1 µg
Lycopeen2 µg
Overigen
Alcohol0 g
Water74 g
Cholesterol0,1 mg
As1 g
Koolhydraten
Glucose0,1 g
Fructose0,1 µg
Lactose0,0 g
Maltose0,0 g
Saccharose0,0 g
Polyolen0,00 g
Koolhydraten16,3 g
Mono- en disacchariden0,2 g
Polysacchariden16,1 g
Natrium/zout
Natrium0,151 g
Zout0,377 g
Mineralen
Kalium326 mg
Magnesium18 mg
Calcium9 mg
Fosfor40 mg
IJzer0,5 mg
Selenium0 µg
Jodium10 µg
Koper0,07 mg
Zink0,31 mg
sluit venster